martes. 03.03.2026
La opinión de
Félix Caballero Wangüemert

Félix Caballero Wangüemert

Félix Caballero Wangüemert naceu en Logroño (La Rioja) en 1967. Vive en Galicia desde 1991. Doutorouse en Investigación en Comunicación cunha tese sobre o humorista gráfico Xaquín Marín. É ademais licenciado en Ciencias da Información (Xornalismo) e gradado en Ciencias da Linguaxe (con mención en Filoloxía Galega). Traballou como xornalista en “El Correo Gallego”, “Riadevigo.com” e “España Exterior”. Ten publicado artigos de investigación sobre o humor en libros colectivos e revistas especializadas. É tamén autor de dez libros –cinco en castelán e cinco en galego–, entre os que destacan “O humor en cadriños” e “O humor en cadriños II” (ambos os dous de entrevistas con humoristas gráficos galegos), “O humor galego alén da retranca”, “Xaquín Marín. Arte e compromiso no humor gráfico galego” (adaptación da súa tese de doutoramento), “Falemos de caricatura” (unha longa entrevista a Siro) e “Jesús, humorista” (un ensaio sobre o sentido do humor na figura de Xesús de Nazaret). Ademais ten no prelo o libro “A retranca. Un intento de clarificación”.

Javier Sartorius

Ata hai ben pouco non sabía quen era Javier Sartorius. Soábame o seu apelido, claro. E tamén o segundo, Miláns del Bosch. Supúñao curmán de Isabel Sartorius, quen foi noiva do rei Felipe VI, e sobriño de Nicolás Sartorius, “o aristócrata vermello”, quen estivo no cárcere durante o franquismo por ser militante do Partido Comunista e despois, na Transición, fixo carreira política.

Tabernas

Pedra, madeira e viño de barril. Non preciso máis. Para min, iso é sinónimo de tasca, taberna, baiuca (en termos enxebres); no peor dos casos (porque non é exactamente o mesmo), mesón (adaptación do ‘maison’ francés).

O tren

O ministro de Transportes, Óscar Puente, vén de declarar que o tren en España vive o mellor momento da súa historia. Evidentemente, non é certo, por non dicir que é mentira. De feito, eu, que son usuario habitual deste medio de locomoción desde hai 35 anos, podo dicir, sen medo a esaxerar nin a me enganar, que o ferrocarril en España vive o seu peor momento desde entón. 

Setembro

Volver a empezar, de José Luis Garci (1982), foi o primeiro filme español en gañar o Óscar á mellor película en lingua non inglesa (“á mellor película estranxeira”, diciamos daquela). Antes acadárao El discreto encanto de la burguesía (1972), de Luis Buñuel, pero tratábase dunha producción hispano-italiana-francesa.

Inmigrantes

Hoxe vou falar de inmigración, pero –chámenme lacazán, se quixeren– non vou ser eu quen escriba realmente este artigo. Vou dar a voz ao cardeal Robert W. McElroy, arcebispo de Washington. 

Pasatempos

Na miña infancia, nos anos setenta do século pasado, o verán era sinónimo de crucigramas na piscina. Vendíanse coma rosquillas, nos quioscos de prensa que proliferaban, aqueles vellos cadernos de pasatempos nos que o crucigrama era o rei, mais nos que había sitio tamén para o xeroglífico, a sopa de letras e o xogo das sete diferenzas, entre outros.

Nenos

Leo nun diario unha entrevista cun animador de hotel en que di: “Hoxe os nenos non teñen nada que ver [cos de onte]. Non se entreteñen con nada, van por diante da súa idade… 

Noivos

Leo nun xornal dixital de Madrid un artigo de José María Contreras Luzón en que dá un feixe de consellos ben interesantes sobre o noivado. “Un noviado está para coñecerse, e se as cousas non marchan, para romperse”, di, (...)

Optimismo

Foi Woody Allen quen dixo que “o home se divide en corpo e mente, pero o corpo se divirte máis”. Unha frase máis enxeñosa ca verdadeira, porque son moitas as cousas coas que a mente goza: a poesía, a música, a contemplación, a lectura, o estudo, o reto intelectual… 

Medo

“Mejor vivir sin miedo”, cantaba Rosana no seu primeiro disco, Lunas rotas (1996), no tema titulado precisamente “Sin miedo”. Unha canción, por certo, en que atopamos un dos versos máis bonitos do pop español: “Si quieres las estrellas, vuelco el cielo”. 

Treixadura

A Denominación de Orixe Ribeiro leva uns anos tentando promocionar a ecuación Ribeiro = Treixadura, de maneira que o consumidor interiorice esa identidade e pida nos bares un treixadura no canto dun ribeiro, como pide un albariño en vez dun rías baixas ou un godello en troques dun ribeira sacra, un valdeorras ou un monterrei.

Vinte anos de amor

Leo na prensa que o cantante uruguaio Jorge Drexler e a tamén cantante e actriz madrileña Leonor Watling acaban de cumprir vinte anos como parella feliz, e celebrárono intercambiando nas redes sociais senllos post nos que reflicten o seu amor. 

O milagre da vida

Nunha cidade coma Vigo estamos afeitos a convivir coas gaivotas, as pombas e, en menor medida, os gorrións. Digo “en menor medida” simplemente porque cada vez hai menos e, en calquera caso, son máis discretos ca esoutras aves. Por iso son tamén os meus preferidos.

Comer

Fun esta tarde ao hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo para visitar unha amiga aí ingresada e nunha parede, preto da cafetaría, vin unha cita impresionada do famoso escritor que me chamou a atención: “Todos os homes nútrense, pero só uns poucos saben comer”. 

Pedir perdón

Leo no último número da revista XL Semanal a carta dun lector en que lamenta que perdésemos o costume de pedir perdón e salienta o eficaz que resulta para relaxar os ánimos e suavizar tensións, ilustrándoo cunha anécdota persoal que viviu tras golpear sen querer un coche estacionado cando tentaba saír co seu: “Al final, el señor se tranquilizó, lo entendió y me fui tan pancho. Con esto uno se da cuenta de lo fácil que es disculparse y qué extraño le resulta a la gente escucharlo: una disculpa sincera o una excusa honesta”.

Papá e mamá

Poucas palabras hai na nosa lingua tan fermosas e profundas como “papá” e “mamá”. En calquera lingua, porque, en todas as románicas da nosa contorna –portugués, castelán, catalán, francés, italiano– se din igual, con eses duos fonemas bilabiais repetidos –o /p/ e o /m/–, sen dúbida porque facilitan a súa pronuncia polos nenos. 

Soidade

Cando era só un adolescente, case un neno, descubrín na casa un LP de Georges Moustaki –un dos primeiros long plays que tivemos– que axiña me engaiolou, e miraba con envexa as miñas irmás, porque –coma elas estudaban francés, no canto de inglés, coma min– podían entender a letra das cancións e gozaren delas aínda máis.

Andaluces en Galicia

Vin o pasado mércores por televisión a final da Conference League que xogou o Betis contra o Chelsea. En realidade, vin só os derradeiros 65 minutos.

Que todo na vida é cine

Vén de se celebrar unha nova edición do Festival de Cine de Cannes (Francia), na que o galego-francés Oliver Laxe foi premiado por primeira vez na sección oficial pola súa película Sirat

Cantares galegos?

Hai uns días lin en Sermos Galiza, o excelente suplemento semanal de Diario Nós, un artigo sobre as cantareiras –ás que a Real Academia Galega adicou este ano o Día das Letras Galegas– que me resultou rechamante, non tanto polo que dicía como por como o dicía.