miércoles. 22.04.2026
La opinión de
Félix Caballero Wangüemert

Félix Caballero Wangüemert

Félix Caballero Wangüemert naceu en Logroño (La Rioja) en 1967. Vive en Galicia desde 1991. Doutorouse en Investigación en Comunicación cunha tese sobre o humorista gráfico Xaquín Marín. É ademais licenciado en Ciencias da Información (Xornalismo) e gradado en Ciencias da Linguaxe (con mención en Filoloxía Galega). Traballou como xornalista en “El Correo Gallego”, “Riadevigo.com” e “España Exterior”. Ten publicado artigos de investigación sobre o humor en libros colectivos e revistas especializadas. É tamén autor de dez libros –cinco en castelán e cinco en galego–, entre os que destacan “O humor en cadriños” e “O humor en cadriños II” (ambos os dous de entrevistas con humoristas gráficos galegos), “O humor galego alén da retranca”, “Xaquín Marín. Arte e compromiso no humor gráfico galego” (adaptación da súa tese de doutoramento), “Falemos de caricatura” (unha longa entrevista a Siro) e “Jesús, humorista” (un ensaio sobre o sentido do humor na figura de Xesús de Nazaret). Ademais ten no prelo o libro “A retranca. Un intento de clarificación”.

Concha Velasco

Morreu Concha Velasco, “a artista total”, como a ten chamado a prensa estes días. E érao. Alén do seu talento, o que máis destacaba nela era a súa versatilidade. Fíxoo todo, e todo ben. Foi bailarina (como tal comezou), actriz, cantante e presentadora. Actuou en revista, teatro, cine e mais televisión. E brillou tanto na comedia como no drama.

Castelao

Hai xa algúns anos disto. Camiñaba un día pola rúa Pi i Margall de Vigo cando no escaparate dunha tenda vin unha figuriña de cerámica de Castelao cun carteliño que dicía: “Vendido”. Pareceume un paradoxo, porque se houbo unha persoa en Galicia que nunca se vendeu, esa foi o autor de Cousas.

Sentido común

Siempre he pensado que los gallegos tienen –tenemos: yo soy gallego de adopción desde hace más de 30 años– mucho sentido común. Es una de las cosas que más admiro en ellos y que creo que los coloca por encima de otros pueblos en determinadas circunstancias, como, por ejemplo, la coyuntura política que vivimos en España en los últimos años. 

A choiva

En Compostela a choiva é arte. E en Galicia toda. Ou era. Pero diso –dese “era”– falarei logo. Agora permítanme falar do da “arte”. En Compostela chove –ou chovía– tan ben que cando García Lorca escribiu os Seis poemas galegos, nun deles non puido menos que poetizar esa choiva. Falo do titulado “Madrigal á cibdá de Santiago”, que comeza: “Chove en Santiago, meu doce amor”.

Joan Bautista Humet

Préstame recuperar a memoria de Joan Bautista Humet, de cuxa prematura morte, aos 58 anos, vanse cumprir 15 o 30 de novembro. Foi, sen dúbida un dos mellores cantautores españois de sempre, á sombra –iso si– de Joan Manuel Serrat, Luis Eduardo Aute ou Víctor Manuel.

Decentes e indecentes

Leo en la prensa que son muchos los que le reclaman a Israel que, en su legítima respuesta al terrorismo de Hamás, respete el derecho humanitario internacional. Pero ¿alguna vez, en alguna guerra, algún bando lo ha respetado? A veces oigo también hablar de “crímenes de guerra”, pero ¿no es la guerra en sí un crimen, un genocidio, una sucesión terrible de crímenes contra la humanidad? Sin duda, la guerra es (...) 

Edith Stein y Simone Weil

El pasado mes de agosto se cumplieron 80 y 81 años, respectivamente, de las muertes de Simone Weil y Edith Stein, dos de las filósofas más relevantes del siglo XX, cuyos pensamientos no deben ser olvidados y cuyas biografías merece la pena comparar, porque encontramos similitudes llamativas. En este tiempo de empoderamiento de la mujer –aunque a veces la ideología de género desplace e incluso mate al verdadero feminismo– su ejemplo puede y debe inspirarnos tanto a las mujeres como a los hombres.

Abba

Lo esencial y revolucionario del cristianismo es la idea de que Dios es amor. En otras religiones también se insta a los fieles a ser buenas personas, a no hacer el mal, incluso a hacer directamente el bien –no tanto a amar, y mucho menos a los enemigos–, mas en ninguna encontramos esta idea de que Dios es amor, pero literalmente. No se trata de una metáfora. Así se explican la Santísima Trinidad y la Sagrada Familia: tres personas amándose mutuamente en los dos misterios.

Galaico-portugués

Leo nunha páxina web que o portugués procede do galaico-portugués. O galaico-portugués non existiu nunca como idioma. Quero dicir que nunca houbo unha lingua que se chamase galaico-portugués. Galaico-portugués é un termo inventado polos lingüístas portugueses a finais do século XIX, cando se descubriron as cantigas medievais e veron que os autores eran tanto da Portugal contemporánea como de Galicia, é dicir, de aquén-o-Miño como de alén-o-Miño.(...)

Los 80 de Julio Iglesias

Julio Iglesias acaba de cumplir 80 años. Sí, nuestro cantante más internacional es ya octogenario. Puede sorprender, pero en realidad tiene la edad que le toca: Raphael también cumplió 80 años en mayo y Serrat los hará en diciembre. Y Mick Jagger los hizo en julio. McCartney tiene, incluso, uno más y John Lennon cumpliría en octubre 83. La vida sigue igual, como decía Iglesias, pero pasa inevitablemente.

Faemino y Cansado

Ayer viernes, 22 de septiembre, estuvo viendo en el teatro García Barbón de Vigo a Faemino y Cansado actuar en directo, que no en vivo, porque, aunque ahora la RAE lo acepta (a la Academia últimamente le vale todo), “en vivo” es un calco semántico del inglés (live). 

Pepe Domingo Castaño

Morreu Pepe Domingo Castaño e fíxoo dun xeito inagardado e sorprendente, por unha infección de gorxa que derivou nunha septicemia. Non o coñecín pesoalmente, mais sempre –desde que eu era un neno e o descubrín na televisión– me pareceu unha persoa próxima e entrañable.

Verbenas

As verbenas e as orquestras, as orquestras e as verbenas –tanto montan, montan tanto: dicir verbenas é dicir orquestras, e viceversa– teñen desde hai moito tempo unha grande importancia en toda España, disque especialmente no Levante, mais de seguro que en ningures como en Galicia. Este foi un dos aspectos sobre a idiosincrasia dos galegos que descubrín axiña cando vin vivir aquí. Seica hai unhas 400 orquestras en toda a comunidade autónoma, con case 6.000 actuacións todos os anos nas preto de 4.000 parroquias.

Víctor Jara

Se cumplen ahora 50 años del golpe de Estado de Augusto Pinochet en Chile que puso fin al proyecto socialista de Salvador Allende. Con este motivo se está hablando mucho de este, que se pegó un tiro en la cabeza en el Palacio de la Moneda para no rendirse, y de aquel, que si Allende sobrevivía al bombardeo de La Moneda, tenía previsto asesinarlo haciendo caer el avión en el que le ofrecería irse al exilio. 

Aqueles pubs da zona monumental de Santiago

Agora que Santiago se converteu nun insufrible parque temático xacobeo, quero –como desagravio, talvez– lembrar algún aspecto atractivo da Compostela doutro tempo. Gustaríame falar das cuncas do Franco das décadas de 1970 e 1980 –o outro rallye París-Dakar–, pero tería que inventar, pois non as coñecín, xa que non foi ata 1991 cando cheguei a traballar e a vivir na cidade. Falarei, mellor, dos pubs da zona monumental nos anos 90, verdadeira era de ouro destes estabelecementos, aínda que os primeiros se fundaran na década de 1970.

San Xoán

Hoxe foi San Xoán. Digo “foi” porque cando se publique isto probablemente será xa mañá. San Xoán é unha festa moi popular en toda España e, sen dúbida, un dos santorais máis prolíficos, pois case que todos temos un avó, un pai, un tío, un irmán, un fillo, un sobriño ou un neto a quen felicitar este día, se é que non somos nós os felicitados. Juan é un dos nomes máis comúns en España: o sexto en 2022, segundo o INE. 

Déjalo ir

Mientras paseo por Vialia –el nuevo centro comercial de Vigo al que, imagino, Abel Caballero debe parte del torrente de votos que ha vuelto a conseguir en las elecciones municipales–, paso por delante de una conocida tienda de deportes y leo un anuncio en la fachada que reza: “Si ya no lo quieres, déjalo ir. Te compramos el material deportivo que no uses para que encuentres otro amor”. Quizás el creativo publicitario no la tenía en mente, pero la frase me evoca de inmediato otra muy famosa atribuida a Kahlil Gibran, que dice justo lo contrario: “Si amas algo, déjalo ir. Si regresa es tuyo; si no, nunca lo fue”. Incluso hay una canción cuya letra viene a expresar en esencia lo mismo.

Xoana de Arco

Cando escribo estas liñas, aínda é 30 de maio, festividade de Santa Xoana de Arco, unha muller literalmente alucinante, tanto que Mark Twain –quen non era sospeitoso de reaccionario, aínda que As aventuras de Huckleberry Finn vén de ser cancelado nos EEUU polo seu uso da palabra “nigger”, malia ser claramente un libro antirracista– dixo dela que era, “con diferenza, a personalidade más extraordinaria endexamais producida pola raza humana”. Desde logo, para min supón un excelente exemplo de feminismo para o mundo de hoxe, e non eses que nos propoñen quen, simulando loitar pola muller, son os seus maiores inimigos.

Antonio Gala

Ha muerto Antonio Gala, el poeta cordobés nacido en Ciudad Real, en el municipio de Brazatortas, donde vivió hasta los nueve años. Cuando yo era niño, Gala solo representaba para mí aquel tipo peculiar, casi estrafalario, que salía de vez en cuando en televisión con un bastón (dicen que tenía tres mil) hablando de una manera un tanto afectada. Pero me gustaba, precisamente por su peculiaridad: era diferente a todos los demás.

Coas maletas preparadas

Un coche arrolou onte en Vigo as persoas que agardaban o autobús nunha marquesiña. Houbo tres feridos –incluído o condutor do vehículo–, un deles grave. Pero peor foi o que aconteceu en marzo en Santa Cristina de Cobres, Vilaboa, onde outro coche se abalanzou sobre unha terraza onde uns homes xogaban a partida, morrendo dous deles.