Na vertente occidental do concello de Covelo, abrazada pola maxestosa Serra do Suído e rodeada dunha natureza de enorme beleza, a parroquia do Piñeiro continúa sendo un exemplo vivo de identidade rural galega. Cunha poboación que incluso medra lixeiramente —75 habitantes segundo o IGE en 2025—, este enclave conserva intacta a súa esencia histórica e espiritual mentres impulsa iniciativas culturais de gran relevancia que a converten nun referente dentro da comarca.
O Piñeiro, veciño das parroquias de Barcia de Mera e Casteláns, leva séculos vencellado á agricultura minifundista, á gandería tradicional e ao aproveitamento comunitario da terra. Historicamente estivo baixo o señorío de Covelo e da poderosa casa de Amarante, compartindo esa herdanza con outras parroquias históricas do municipio como Maceira, Paraños ou Prado da Canda.
Pero se algo define ao Piñeiro é a capacidade de conservar a súa tradición sen renunciar á modernidade.
Un territorio pequeno cun patrimonio inmenso
A parroquia, cunha extensión aproximada de entre sete e nove quilómetros cadrados, agocha un patrimonio sorprendente tanto no ámbito histórico como natural. A igrexa parroquial de San Xoán Bautista, patrón da parroquia, constitúe un dos seus grandes símbolos. No seu interior consérvase unha ampla variedade de imaxes devocionais que reflicten a profunda espiritualidade da veciñanza: San Pedro, Santa Lucía, a Virxe de Fátima, Cristo Rei, San Antonio, a Virxe da Franqueira ou Nosa Señora das Angustias, entre outras.
Outro dos espazos máis emblemáticos é a Capela da Virxe da Guía, situada nun lugar elevado sobre un antigo castro aínda sen escavar, a máis de 500 metros de altitude. A tradición oral e os achados arqueolóxicos —como unha machada de bronce atopada por un afeccionado— reforzan o valor histórico e simbólico deste enclave.
A natureza tamén desempeña un papel fundamental no Piñeiro. As súas numerosas fragas e espazos verdes conviven coa coñecida Poza do Piñeiro, un gran lago artificial de máis de 20.000 metros cadrados que destaca polo seu valor ambiental, paisaxístico e ecolóxico.
Cruceiros, antigos camiños empedrados e pequenos recunchos cargados de memoria completan un patrimonio que fai desta parroquia un lugar singular no corazón do Suído.
A forza das tradicións e das festas populares
As celebracións relixiosas e populares seguen marcando o ritmo anual da parroquia. As Festas de San Xoán Bautista, celebradas cada 24 de xullo, manteñen viva a tradición do patrón con actos litúrxicos e procesións.
Porén, un dos momentos máis especiais chega coas Grandes Festas e Romaría da Guía, celebradas o primeiro fin de semana de setembro. Durante estes días o Piñeiro énchese de visitantes e emoción coa tradicional romaría entre a capela e a igrexa parroquial. Especialmente impactante resulta a máxica Procesión das Candeas do sábado pola noite, unha das manifestacións relixiosas e culturais máis impresionantes da contorna.
Tamén conserva fonda tradición a Romaría das Pascuillas da Franqueira, profundamente ligada á devoción popular da zona.
Artealdea: cultura contemporánea no rural galego
O Piñeiro tamén soubo abrirse á creación contemporánea sen perder as súas raíces. Boa mostra diso é o Festival de Artes Escénicas e Tradicións Populares “Artealdea”, celebrado cada primeira quincena de agosto no Piñeiro de Areas.
Este festival, creado e dirixido por Alberto García Tejedor “Gigi”, acadará en 2026 a súa XXI edición consolidado como un dos eventos culturais máis recoñecidos do rural galego. Música, danza, contacontos, obradoiros, gastronomía popular e múltiples actividades convérteno nun espazo de encontro interxeracional e de reivindicación da cultura tradicional galega.
Unha parroquia viva grazas á súa xente
Boa parte da vitalidade do Piñeiro explícase pola implicación dos seus colectivos sociais e veciñais. A Comunidade de Montes en Man Común, a Asociación Veciñal Cultural e Deportiva San Juan do Piñeiro e a Asociación de Vecinos Nuestra Señora de la Guía desenvolven durante todo o ano actividades que fortalecen a convivencia e manteñen vivo o espírito comunitario.
Os diferentes lugares que integran a parroquia —desde Bazoca ata O Zacalledo, pasando polo Cruceiro, O Souto, A Torre ou O Regueiro— forman unha rede de pequenos núcleos onde tradición e identidade continúan moi presentes.
O Piñeiro representa hoxe moito máis ca unha parroquia rural. É memoria, patrimonio, devoción, cultura e futuro. Un lugar onde Galicia segue latexando con autenticidade ao pé da Serra do Suído.
