Veo na tele que o presidente da Comunidade Valenciana, Carlos Mazón, comparece hoxe na comisión do Congreso dos Deputados que investiga a xestión da dana, e os redactores da noticia salientan que está obrigado a dicir a verdade. O mesmo destacaron os medios de comunicación do presidente do Goberno, Pedro Sánchez, cando se presentou no Senado hai dúas semanas para responder ás preguntas da comisión do caso Koldo: que non podía mentir. E eu non podo menos que me sorprender: daquela, o resto dos días os participantes nas sesións das Cortes, dos parlamentos autonómicos ou dos plenos municipais poden mentir impunemente? Pois si, semella que si.
A mentira é o mal por excelencia dos nosos días (vaia paradoxo: mentir non parece que sexa unha cousa moi excelente). Quero dicir que é frecuentísima, algo que moita xente fai moitas veces todos os días, aínda que, xaora, ten existido sempre. Por iso o oitavo mandamento da Lei de Deus é “non mentirás”. Curiosamente, no está considerada como un dos pecados capitais (a soberbia, a avaricia, a luxuria, a ira, a gula, a envexa e a preguiza), pero, sen dúbida, é unha excrecencia de todos eles.
Porén, paréceme que a mentira ten un vencello moi especial co temor e mais coa covardía, características moi estendidas tamén na nosa sociedade actual. Un dos medos máis habituais de hoxe en día é o temor a asumir a responsabilidade dos nosos actos individuais, a recoñecer a nosa responsabilidade cando facemos algo mal (e falo fundamentalmente nun sentido moral: cando cometemos accións moralmente malas). O mundo está cheo de covardes incapaces de recoñecer as súas responsabilidade e culpas. Todos temos dereitos, pero ninguén semella ter deberes, e sobre todo ninguén ten o valor e mais a dignidade de recoñecer o que fai mal. E a estratexia que seguimos é tapalo todo con mentiras, ata facer das nosas vidas –nalgúns casos– enormes montañas de falsedades.
O peor de todo –o máis lamentable– é que, nese intento de fuxirmos das nosas responsabilidades individuais, mentimos dobremente, porque, ademais de mentir ao negar que fomos nós quen fixemos algo mal (sempre hai outro a quen cargar o morto), deixamos por mentirán a aquel que se atreveu a afear a nosa conduta e denunciou o noso comportamento censurable. Se nós non somos culpables ou responsables, quen nos sinalou é un mentireiro.
Si, a covardía e a mentira definen en gran medida a nosa sociedade actual. Son as dúas caras da mesma moeda. A moeda co que pagamos todo e en todos os sitios.