viernes. 07.10.2022

João Antonio Guterres , confrade: “Antigamente había máis fartura de lamprea porque en todas as casas había un pescador na nosa rexión"

JoãoJoao Antonio Guterres Pereira, confrade fundador da Confraría da Lampreia do rio Minho.
JoãoJoao Antonio Guterres Pereira, confrade fundador da Confraría da Lampreia do rio Minho.

É un verdadeiro 

‘raiano’. Valenciano. Casado cunha galega da que ten 3 fillos e cinco

netos. É un erudito da culinaria e un bo experto en enoloxía. De feito vive do

seu almacén de viños e licores. No seu facebook anuncia este feito relevante:

Tinto Gin Premium ‘1º Gin Tinto do Mundo’. Cando fai falta, cociña e escribe

libros da gastronomía da súa Rexión, Alto Minho. Pero Diario Luso-Galaico entrevístao

pola súa condición de membro fundador da Confraría da Lampreia do rio Minho.

Asiste á presentación en Caminha de ‘Lampreia do rio Minho-prato de

excelencia’.

João Antonio

Guterres Pereira é como un río que se desborda, como o Miño no seu curso máis

baixo.

A recén comezada temporada da lamprea descríbea así:

“Despois das festas de Nadal, estamos case nun xaxún. Antes as persoas xantaron

moito, gastaron moitos cartos. A lamprea chega cun prezo un pouco por riba da

media... De momento hai pouco consumo... pero vai haber máis a partir de

febreiro. Agora para a próxima fin de semana hai restaurantes completos...”.

Guterres agarda que “este ano sexa un ano de moita

afluencia a consumir esta delicia na nosa rexión do Alto Minho”.

Como membro da Confraria da Lampreia do rio

Minho, este valenciano describe o papel desta como “dinamizadora” do consumo deste

ciclóstomo.

E inmediatamente apunta o desafío: que os novos tamén

consuman este peixe. “É un problema. Os mozos son pouco afeccionados a consumir

a lamprea tal como se presenta”. 

“Antigamente había máis fartura de lamprea porque en

todas as casas había un pescador na nosa rexión. Sempre se comía lamprea. A nós

educáronnos en comer este peixe unha vez á semana, cando había lamprea en casa.

Hoxe non é así. Hoxe vaise ós restaurantes”.

Guterres expón a preocupación/desafío na Confraría por

conseguir que nos restaurantes se elaboren novos pratos con lamprea. Deste

xeito pódese educar o padal dos novos consumidores, os mozos.

A Confraría impulsou o consumo de pizzas de lamprea.

“Inventou un friame de lamprea” para facer brochetas.

Guterres vibra cando conta como, o ano pasado, unha

pizzería da Región levou a pizza de lamprea a Italia ao Campionato do Mundo.

Xusto unha pizza de lamprea conseguiu o terceiro posto do concurso. “É un feito

relevante”, subliña Guterres.

Por iso a Confraría sempre está atenta ao gusto dos mozos

no consumo dun determinado produto. E hai experiencias, como unha empanadiña

que se fai no Alentejo de galiña, que  se

imitou rechea de lamprea.

En xeral, João Antonio

Guterres xeneraliza este comportamento a outros produtos que os xoves rexeitan,

como xantar polos criados na casa. “E non saben o que perden”, di el.

PRATOS ÉTNICOS

Como ‘activista gastronómico’, Guterres está a recoller o

que el chama Pratos Étnicos. “Aqueles que nunca chegan á mesa dos

restaurantes”, define. A idea é facer unha publicación. E apunta como algúns

membros da Confraría dan formación a restauradores de como facer eses pratos.

“O ano pasado estivemos en Madeira, logo en Aveiro...”.

Consiste en aplicar outras técnicas de cociña, como por exemplo a masa follada

para acompañala con lamprea. Ou tamén fala das tradicionais filloas de sangue

de porco que enroladas levan lamprea. “Buscamos novas formas e estamos abertos

a novas experiencias”.

El como cociñeiro ten o orgullo de conseguir que aqueles

que nunca comeron lamprea a coman e acabe gustándolles. Relata, así, como o ano

pasado foi cociñar lamprea a Paredes de Coura para un grupo duns vinte tantos

médicos dos cales catro non gustaban da lamprea. Ao final, estes comeron as

oito elaboracións igual cós outros. E conclúe: “Endexamais comeran lamprea... cunha

boa preparación”.

A Confraría da Lampreia do rio Minho reúne na vindeira

semana a súa directiva para organizar o solemnísimo Capítulo Xeral, así como

outras actividades desta tempada.

A Guterres entristéceo que, aínda formando parte

dela,  desde a fundación, os seis municipios

lusos e os sete do lado español á beira do Miño, estes últimos déronlle as

costas desde o principio a esta organización. É certo que a confraría ten algúns

membros galegos, como a directora de Turismo de Galicia, Nava Castro, o ex

xerente do Xacobeo, Rafael Sánchez Bargiela, así como o director de DL-G,

Roberto Ledo, pero a participación dos municipios galegos (Arbo, As Neves,

Salvaterra, Tui, A Guarda.....) ata agora é inexistente.

PESCADORES

Os pescadores lusos están motivados, “pero máis os de Caminha”, di, porque sempre tiveron máis dedicación. A lamprea sempre foi un recurso extra, Miño arriba. A xente tiña a súa profesión e logo completaban a economía familiar coa pesca da lamprea, o meixón, ou zamborca (sábalo). “Isto axudou moito ao orzamento familiar”, cando a muller quedaba na casa... “No orzamento pesaba o diñeiro que viña do río”, explica.

GASTRONOMÍA RAIANA

Outro proxecto deste home da culinaria e a enoloxía é un

libro sobre o que el deu en chamar “gastronomía raiana da miña rexión”.

Leva 40 anos recollendo receitas de pratos

galegos/portugueses entre “os que non hai moita diferenza”, explica, e fanse do

mesmo xeito.

Sinala, por exemplo, unha voda de hai 20 anos atrás. En

Portugal o menú era galiña, pescada á romana, cocido e cabrito ao forno. “En

Galicia case, máis ou menos, era a mesma cousa”,

Neste asombroso intercambio cultural-gastronómico, João António Guterres saca a figura daquelas señoras que trasladaban cousas dunha beira a outra do Miño, as ‘trapiçeiras’. Levaban café e ovos e traían peixe, marisco... Guterres lembra como con 10 anos coñeceu por vez primeira os camaróns que traían da praza de Abastos de Tui.

E conclúe: “Así se desenvolveu un receitario culinario de

produtos aos que nós non tiñamos acceso”. E viceversa.

2020

Neste ano João António

Guterres Pereira quere que haxa unha unión, achegamento e compartir valores

entre Norte de Portugal e Galicia. “Eu teño máis que ver cun galego da raia que

cun algarvio ou alentejano. Case entendo mellor a un galego que a un do

Algarve”, sentencia.

E remata: “Eu pediría que houbese unha proximidade.

Independentemente de Madrid e Santiago e os políticos, entre os nosos

concellos, que compartisen experiencias... e estes eventos gastronómicos”.

João António é un

entusiasta. Antes desta entrevista, tocoulle facer o seu discurso no momento

máis difícil, cando a degustación estaba avanzada. Pero como un bo pregoeiro

non lle importou continuar falando, aínda que algúns facían o propio e non o escoitaban.

A gastronomía e a enoloxía unen.


João Antonio Guterres , confrade: “Antigamente había máis fartura de lamprea porque en...