O Festival Internacional de Cine de Bueu (FICBUEU) dedicou este sábado unha das súas xornadas centrais a mirar máis alá da pantalla. O cinema converteuse non só en obxecto de análise, senón tamén nun punto de partida para debater sobre política, liberdade creativa, industria e sobre a capacidade das imaxes para construír —ou condicionar— a maneira na que interpretamos a realidade.
Mesas redondas e clases maxistrais reuniron diferentes voces arredor dunha pregunta que atravesou boa parte da programación: ata onde pode chegar o cinema contemporáneo á hora de cuestionar os discursos dominantes sen acabar integrado nas mesmas estruturas que pretende combater?
Un dos debates desenvolveuse baixo o título "Límites, potenciais e paradoxos da representación no cinema contemporáneo". Layla Martínez, Oriol Erausquin e Ricci Galiano analizaron os mecanismos cos que o audiovisual constrúe os marcos desde os que o espectador observa e interpreta o mundo.
A conversa prestou especial atención aos riscos que implica representar o fascismo e a extrema dereita, así como aos límites da sátira e da caricatura cando se empregan para abordar estes fenómenos. Tamén se puxo sobre a mesa a forma na que boa parte do audiovisual occidental representa o pobo palestino, frecuentemente reducido á condición de vítima e deixando nun segundo plano a súa capacidade de organización e resistencia.
Autocensura antes de chegar á pantalla
A liberdade creativa protagonizou outra das sesións. Na clase maxistral "Autocensura e cancelación no cinema", Antonio José Navarro abordou as novas presións sociais, mediáticas e industriais que condicionan a creación cinematográfica.
A figura de Pier Paolo Pasolini serviu como fío condutor para reflexionar sobre cuestións moi presentes no debate cultural contemporáneo: a corrección preventiva dos creadores, a representación das identidades ou a revisión das obras realizadas noutras épocas desde os valores e sensibilidades actuais.
A sesión deixou aberta unha cuestión especialmente relevante para o sector audiovisual: quen establece hoxe os límites sobre aquilo que pode filmarse, interpretarse ou volver exhibirse?
Onde remata a industria e comeza a independencia?
Outra das fronteiras sometidas a debate foi precisamente a que tradicionalmente separa o cinema comercial do independente.
Jara Yáñez abordou esta cuestión na sesión "Fronteiras difusas: a industria e as súas marxes", na que analizou a dificultade crecente para establecer unha división clara entre ambos os ámbitos.
Películas como "Sirat" e a traxectoria da produtora El Deseo serviron como exemplos para estudar os mecanismos que permiten a determinadas producións circular entre espazos independentes e industriais.
Neste escenario, os festivais internacionais adquiren un papel decisivo. Cannes apareceu no debate como un dos grandes espazos de lexitimación e proxección mundial dunha película, mentres que a crítica cinematográfica foi analizada pola súa capacidade para construír valor e contribuír á consolidación de determinadas obras e autores.
Pode o sistema absorber tamén a súa propia contestación?
A cuestión adquiriu outra dimensión na mesa "Colonización audiovisual e resistencia performativa no cinema contemporáneo", na que participaron Álvaro Peña, Yago Paris, Pepa Llausás e Ariadna Cordal.
O encontro cuestionou ata que punto as novas autorías poden manter unha posición verdadeiramente combativa cando desenvolven o seu traballo dentro dunha industria capaz de incorporar, comercializar e mesmo neutralizar discursos nacidos inicialmente desde as marxes.
Deste xeito, o FICBUEU levou o debate desde o contido das películas ata as propias estruturas que determinan como se producen, distribúen, exhiben e reciben.
Chantal Akerman, punto final ás Xornadas
As Xornadas Cinematográficas pecharanse coa proxección de "Les Rendez-vous d’Anna" (1978), de Chantal Akerman.
A cineasta belga propón nesta obra unha ruptura coas convencións narrativas tradicionais mediante unha posta en escena minimalista e inmersiva. Os planos longos, a observación do cotián e a desconexión emocional da protagonista constrúen unha experiencia cinematográfica íntima e inquietante, en sintonía co espírito reflexivo que marcou esta parte da programación do festival.
O Festival Internacional de Cine de Bueu está organizado pola Asociación FICBUEU e conta co financiamento do Concello de Bueu, a Deputación de Pontevedra, a Xunta de Galicia, a través da AGADIC, e o Ministerio de Cultura, mediante o ICAA.
