Unha árbore inclinada sobre a estrada pode non caer nunca. Un pequeno desprendemento pode quedar durante días na marxe. Un xabarín pode non aparecer en centos de viaxes. E un peón pode cruzar unha estrada nacional unha e outra vez sen que aconteza nada. O problema é que, cando varios destes factores coinciden, bastan uns segundos para que unha situación aparentemente normal se converta nun accidente.
Percorrer a N-120 desde Ponteareas en dirección a Paraños, no concello de Covelo, permite comprobar que a seguridade desta vía non depende exclusivamente de quen leva as mans ao volante. O mantemento das marxes, a sinalización, a convivencia cos peóns e a prevención fronte aos riscos propios dun territorio rural tamén forman parte da ecuación.
Árbores que merecen unha revisión
Ao longo do traxecto aparecen árbores torcidas, exemplares secos e ramas próximas á estrada, ademais de muros de terra e puntos nos que se aprecian sinais de pequenos desprendementos.
Un dos casos que máis chama a atención localízase na zona de Meirol, nas proximidades do Restaurante Monteverde. Alí, un carballo de considerable tamaño presenta unha notable inclinación.
Non se pode concluír que vaia caer nin anticipar o seu comportamento, pero precisamente niso consiste a prevención: comprobar o estado dun exemplar situado tan preto dunha estrada antes de que exista un problema. A súa proximidade á calzada fai recomendable unha revisión que determine se representa ou non algún risco para a circulación.
Cando a choiva chega ás marxes
O arborado non é a única cuestión. A N-120 discorre por un territorio no que os desmontes, os muros de terra e a vexetación forman parte da paisaxe. Nalgúns puntos poden observarse pequenos desprendementos e terra próxima á vía.
A situación adquire especial relevancia nos períodos de choivas intensas, cando aumenta a posibilidade de que terra ou pedras alcancen a calzada. Por iso, a conservación preventiva das marxes cobra especial importancia nunha estrada que atravesa áreas rurais e de montaña.
O peón, a parte máis vulnerable
Pero existe unha realidade que desde o coche pode pasar desapercibida: nesta estrada nacional tamén hai persoas que camiñan.
Para os habitantes dos núcleos situados entre Ponteareas e A Cañiza, a N-120 non é unicamente unha infraestrutura pola que desprazarse en vehículo. Forma parte da súa vida cotiá. Hai que chegar ás paradas do autobús, pasar dunha vivenda a outra ou, simplemente, cruzar ao outro lado.
A ausencia ou escaseza de pasos de peóns e de itinerarios seguros obriga nalgúns lugares a compartir o espazo cun tráfico que inclúe vehículos pesados e que circula a velocidades propias dunha estrada nacional.
O problema resulta especialmente visible onde as vivendas se distribúen a ambos os lados da estrada. Neses puntos, estudar pasos de peóns, beiravías ou outras solucións de mobilidade segura permitiría reducir a vulnerabilidade dos veciños.
Paraños, a ambos os lados do asfalto
Paraños representa especialmente ben esa convivencia entre estrada e parroquia. A N-120 atravesa o núcleo e deixa vivendas e movemento veciñal a ambos os lados.
Por iso sorprende que non exista unha sinalización específica suficientemente visible que identifique claramente Paraños para quen circula pola nacional. A situación contrasta coa veciña A Lamosa, que si conta con sinalización identificativa.
Pode parecer unha cuestión secundaria, pero un cartel que anuncia a entrada nun núcleo habitado non serve só para saber onde estamos. Advirte tamén ao condutor de que entra nun espazo no que pode haber persoas, vivendas e movementos transversais y, polo tanto, de que debe aumentar a precaución.
O factor imprevisible: un animal na calzada
Hai riscos, ademais, que non admiten aviso previo. O pasado mes de decembro, o propio autor deste reportaxe sufriu xunto ao seu pai un accidente cun xabarín nesta estrada. Ambos resultaron ilesos, aínda que o vehículo sufriu importantes danos.
A fauna salvaxe non é a única que pode alcanzar o asfalto. Na zona da Lamosa tamén se produciron situacións nas que vacas chegaron a ocupar a estrada, obrigando os condutores a reducir a velocidade e extremar a atención. Son episodios distintos que responden a unha mesma realidade: a N-120 atravesa un territorio eminentemente rural.
Velocidade e acumulación de riscos
Ao seu paso por Paraños existen tramos nos que a velocidade máxima permitida se sitúa, segundo o punto, entre os 70 e os 80 quilómetros por hora. Usuarios habituais trasladan tamén a percepción de que determinados vehículos circulan a velocidades elevadas nos dous sentidos. Non se trata de atribuír un incumprimento xeneralizado aos condutores, senón de recoller unha preocupación existente entre persoas que utilizan habitualmente a estrada.
O verdadeiro problema aparece cando se suman factores: velocidade, peóns no arcén, árbores próximas á calzada, posibles desprendementos e a aparición inesperada dun animal. Cada risco pode parecer pequeno de maneira illada; a combinación de varios deixa unha marxe de reacción moito menor.
Actuar antes de ter que lamentalo
A N-120 é unha infraestrutura fundamental para as comunicacións da comarca, pero tamén atravesa parroquias nas que vive xente. E esa dobre condición debería estar presente á hora de abordar a súa seguridade.
As fotografías tomadas ao longo do percorrido deixan constancia dalgúns dos puntos que merecen atención e permiten formular unha cuestión esencial: por que esperar a que se produza un accidente para actuar sobre riscos que poden ser revisados antes?
Sinalizar adecuadamente Paraños, estudar solucións seguras para os peóns e manter unha vixilancia preventiva sobre árbores, vexetación e desprendementos non significa afirmar que un accidente sexa inminente. Significa precisamente intentar evitalo.
Porque a seguridade dunha estrada non depende só da prudencia dos condutores. Require tamén mantemento, sinalización e prevención, especialmente cando o asfalto atravesa lugares nos que a vida diaria continúa a poucos metros dos vehículos.
Ás veces, uns minutos dedicados a previr poden evitar un accidente que acontece en cuestión de segundos.
