Leo na prensa unha entrevista a un psiquiatra infantoxuvenil na que se refire ao alarmante aumento dos trastornos mentais en nenos e adolescentes, e cita como relevantes dous factores: as redes sociais e a sobreprotección dos pais.
Por suposto que creo que, aínda que en si non son boas nin más (depende de como as usemos), na práctica as redes sociais están a facer máis mal que ben aos nosos cativos. Tanto que, en principio, non me parece mal que llelas prohiban aos menores de dezaseis anos, como vén de anunciar Pedro Sánchez. E tamén concordo con que a a sobreprotección dos pais produce mozos e adultos inseguros, con baixa autoestima, sen autonomía nin determinación; é dicir, homes e mulleres cunha psique feble, o que lles ocasionará moitos e grandes problemas na súa vida.
Pero o que vemos acotío nos nosos institutos (e falo desde a miña breve, pero suficiente experiencia como profesor de Secundaria) non son nenos inseguros ou indecisos, senón auténticos “monstriños”, preadolescentes e adolescentes coa síndrome do pequeno emperador, do neno tirano, que tentan impoñer –e impoñen– a súa vontade mediante a manipulación, os berros, as ameazas e, mesmo, as agresións físicas a compañeiros e –cada vez máis– tamén a profesores. Nenos tiranos que se caracterizan por un egocentrismo extremo, unha baixa tolerancia á frustración e a falta de empatía. E iso é obvio que non é consecuencia da sobreprotección dos seus pais, senón da permisividade: de anos e anos –desde o berce– de permisividade. Hai un tempo, lin en internet outra entrevista a unha profesora que dicía que non pode ser que o primeiro “non” que recibe un neno o escoite na escola. Pero o peor (agora seino por experiencia propia) non é iso, senón que ese “non” que se lle di na escola non serve para nada. O sistema educativo ten perdido tanta autoridade (digámolo claro: ten sido baleirado de tanta autoridade) que, ao final, o neno que rexeita ese “non” acaba saíndose coa súa.
Como digo, esta realidade tan lamentable é consecuencia directa da permisividade no fogar, que, máis que permisividade (ao final, “permisividade” é só un eufemismo), é libertinaxe. Si, xa sei que esta palabra ten moi má prensa. Xa a tiña hai cincuenta anos, a primeira vez que a escoitei. Porque eu fun un preadolescente na Transición (en 1975, cando morreu Franco, tiña oito anos; en 1977, cando se celebraron as primeiras eleccións democráticas, dez; e en 1978, cando se aprobou a Constitución, once) e daquela estaba moi vivo o debate liberdade versus libertinaxe. Como dicía, aos que falaban de libertinaxe (que a RAG define como “liberdade sen freo, especialmente cando vai en contra das normas e dos costumes socialmente establecidos”) eran tachados xa de reaccionarios, e daquela se cadra o eran, pero non estou tan certo de que o sexamos tamén os que falamos hoxe dela.
Entendo que, pola lei do péndulo, tras a desaparición da ditadura os españois educasen os seus fillos cunha liberdade non exenta de excesos, mesmo con libertinaxe. Pero pasaron xa máis de cincuenta anos desde a morte de Franco. Cantas xeracións teñen (mal)educado os seu fillos con total permisividade desde entón? Tres polo menos. Ten habido tempo máis que abondo para que os pais e a sociedade toda se decatasen de como estaban a (mal)educar os seus fillos e das consecuencias diso, e corrixisen os erros cometidos. Porén, non se ten feito nada. Por que non? Moi simple: porque é máis fácil e cómodo non facelo (abdicar de ser pais en favor dos profesores, das institucións e da sociedade) e porque falta humildade para recoñecer que o sacrosanto pensamento “progresista” que sustenta o mito da educación permisiva está enganado.