De Vigo a Santiago de Compostela, seguindo o ronsel vital, literario e xornalístico dunha das voces máis singulares da literatura galega contemporánea. A Real Academia Galega (RAG) dedicará este ano o Día das Letras Galegas a Begoña Caamaño (1964-2014), reivindicando tanto a súa obra narrativa como o seu compromiso co xornalismo, o feminismo e a lingua galega.
A programación central arrancará o luns 11 de maio na cidade natal da autora coa presentación do documental Begoña Caamaño: navegar no pracer do azul, que se proxectará ás 19:00 horas na Escola Superior de Arte Dramática de Galicia (ESADG), nun acto aberto ao público.
O filme, producido por Miramemira, percorre a vida e o universo creativo da escritora viguesa a través dunha proposta coral que mestura memoria íntima, reflexión literaria e dramatizacións inspiradas nas súas novelas. O documental contou coa participación do alumnado da ESAD Galicia, encargado de dar vida na pantalla ás personaxes e atmosferas de Circe ou o pracer do azul e ao universo inacabado arredor de Sherezade, co que Caamaño pretendía pechar a súa triloxía sobre os mitos clásicos reinterpretados desde unha perspectiva feminista.
A apertura do acto correrá a cargo do presidente da RAG, Henrique Monteagudo, acompañado polo director da ESADG, Daniel González Salgado, e Beatriz Caamaño, irmá da homenaxeada. Tras a proxección celebrarase un coloquio moderado polo académico correspondente Ramón Nicolás, no que participarán os directores do documental, Damián Varela e Alba López, así como o vicedirector da escola, Roberto Pascual.
Unha obra breve pero fundamental
A Real Academia Galega homenaxea este ano unha autora de traxectoria literaria curta, mais profundamente influente. Begoña Caamaño debutou na narrativa aos 45 anos, pero as súas dúas novelas, Circe ou o pracer do azul (2009) e Morgana en Esmelle (2012), convertéronse rapidamente en referencias das letras galegas contemporáneas.
Ambas as obras reinterpretan grandes mitos clásicos —a Odisea e o ciclo artúrico— desde unha ollada feminista e contemporánea, abordando cuestións universais como o amor, a liberdade, a identidade, a morte ou o poder.
A súa escrita destacou tamén pola riqueza lingüística, a capacidade simbólica e unha permanente reflexión ética e social que continúa plenamente vixente.
O Vigo da infancia e da descuberta
O documental recupera tamén os espazos emocionais da infancia da autora. A praia do Tombo do Gato ou Barra aparecen como escenarios de liberdade e descubrimento, evocando a memoria dunha nena na que xa agromaba a futura creadora.
Nesa reconstrución participan as actrices Helena Rodríguez Otero e Laura Diniz Fontán, da escola Imaxinatea Labcreativo, interpretando a Begoña Caamaño e á súa amiga Maika Aguado durante a infancia.
A película incorpora ademais numerosos testemuños de persoas que compartiron vida, profesión ou amizade coa autora, entre elas a académica Ana Romaní, o escritor Víctor F. Freixanes, a crítica María Xesús Nogueira, a historiadora Susana Reboreda ou a xornalista Amanda Álvarez.
Santiago acollerá o acto central das Letras
O acto institucional principal celebrarase o 17 de maio no Teatro Principal de Santiago de Compostela, cidade na que Begoña Caamaño viviu desde 1992, cando se incorporou á Radio Galega, ata o seu falecemento en 2014 a causa dun cancro.
O pleno extraordinario da Real Academia Galega comezará ás 12:00 horas e incluirá intervencións de Ana Romaní, Marilar Aleixandre e Víctor F. Freixanes, que afondarán na dimensión literaria e xornalística da autora.
A música en directo correrá a cargo de Sofía Espiñeira e o peche institucional será pronunciado por Henrique Monteagudo.
As persoas asistentes recibirán ademais unha publicación conmemorativa titulada Begoña Caamaño presenta Circe ou o pracer do azul e Morgana en Esmelle, que recompila textos da autora sobre as súas propias novelas.
Un legado que continúa na Rede
A celebración das Letras Galegas 2026 amplíase tamén ao ámbito dixital. A RAG impulsou distintos proxectos arredor da figura de Begoña Caamaño, entre eles a serie de reels É o tempo de Begoña Caamaño e o videopódcast Colchas de voces, dedicado aos temas centrais da súa obra e do seu activismo.
O primeiro episodio conta coa participación do dúo Fillas de Cassandra, que comparte coa escritora a reinterpretación feminista e creativa da mitoloxía clásica.
A Academia desenvolve ademais novas iniciativas educativas como Primavera das Letras, destinada ao público infantil, coa colaboración da escritora An Alfaya e da ilustradora Laura Romero.
A homenaxe culminará no outono co Simposio das Letras Galegas 2026, que volverá situar Vigo no centro da reflexión arredor da vida e da obra dunha autora que fixo da palabra, da memoria e da liberdade unha forma de resistencia cultural e feminista.
