O río Tea non só modelou a paisaxe de Ribadetea. Tamén marcou o carácter dunha parroquia que medrou ao seu carón, entre fértiles terras de cultivo, antigos camiños, capelas centenarias e tradicións que seguen vivas grazas ao compromiso dos seus veciños. Situada ao norte do concello de Ponteareas, Ribadetea representa un exemplo de equilibrio entre natureza, patrimonio e identidade colectiva, conservando unha esencia rural que continúa definindo o seu presente.
Con 854 habitantes, Ribadetea esténdese por unha ampla rede de lugares tradicionais como O Aceido, Antela, A Barca, Cillarga, A Freixa, O Pazo, Santa Cruz ou O Salgueiral, entre outros. Cada un deles achega unha parte da historia dun territorio que mantén un forte sentimento de pertenza e unha estreita relación co seu medio natural.
O Tea, corazón da parroquia
O principal protagonista da paisaxe é o río Tea, acompañado polo seu afluente, o río Cillarga. Ambos crean un espazo de extraordinario valor ecolóxico, integrado na Rede Natura 2000 como Zona Especial de Conservación (ZEC).
Ao seu paso por Ribadetea, o Tea ofrece un dos espazos máis coñecidos da comarca: a praia fluvial da Freixa, punto de encontro para veciños e visitantes durante os meses de verán e un lugar privilexiado para gozar da natureza ao longo de todo o ano.
Os bosques de ribeira, os sendeiros e a riqueza da fauna e da flora converten este enclave nun auténtico pulmón verde do municipio.
Un Entroido con personalidade propia
Se hai unha tradición que identifica Ribadetea máis aló das súas fronteiras son os Mudados e as perriñas, unha das expresións máis singulares do Entroido galego.
A súa estética característica, os bailes tradicionais e o simbolismo desta celebración transmitíronse de xeración en xeración, converténdose nun dos grandes tesouros do patrimonio inmaterial da parroquia e nun elemento diferenciador dentro do panorama festivo galego.
Séculos de historia gravados na pedra
O patrimonio histórico de Ribadetea abrangue diferentes épocas. A igrexa parroquial, construída a comezos do século XX, convive con templos de maior antigüidade como a capela de Cillarga, de finais da Idade Media, ou a capela da Santa Cruz, levantada no século XVI.
O conxunto complétase co cruceiro parroquial e co castro da Croa, testemuña da ocupación do territorio durante a Idade do Ferro.
Tamén permanecen espallados polo territorio antigos muíños, construcións tradicionais, a coñecida Casa do garda forestal e espazos como a Casa dos Mouros, onde existen indicios arqueolóxicos que poderían agochar unha historia aínda por descubrir.
Con todo, parte deste patrimonio etnográfico sofre hoxe problemas de deterioro e abandono, o que reforza a necesidade de impulsar medidas para a súa conservación.
Entre lendas e memoria popular
A tradición oral continúa moi presente na parroquia. Historias como a do Penedo da Cruz, unha formación pétrea marcada cunha cruz gravada, ou a crenza dunha misteriosa onza de ouro agochada nas augas do Tea forman parte dun imaxinario colectivo que segue pasando de xeración en xeración.
Son relatos que enriquecen a identidade local e contribúen a manter viva a memoria dunha comunidade profundamente vencellada ao seu territorio.
Da industria ao aproveitamento do rural
Ribadetea tamén viviu unha importante transformación económica. Durante décadas contou cun tecido industrial significativo, representado por empresas como a antiga cerámica, Avigan ou a serraría, que foron desaparecendo progresivamente a partir dos anos 2000.
Na actualidade, a economía local sostense principalmente nos servizos básicos, a agricultura —con especial presenza do viñedo, da pataca e, máis recentemente, do cultivo do kiwi—, así como na pequena gandaría e nas explotacións avícolas e cunícolas.
Unha parroquia que nunca deixa de celebrar
A intensa vida social reflíctese nun calendario festivo que mantén vivo o espírito comunitario durante todo o ano.
As celebracións de San Xurxo, patrón da parroquia, o Cristo da Agonía, a Virxe das Dores, San Fins en Cillarga, a Festa da Tortilla ou a tradicional noite de San Xoán, coas súas fogueiras e sardiñadas, continúan reunindo cada ano centos de persoas arredor das tradicións populares.
Un patrimonio vivo
Ribadetea é moito máis ca unha parroquia rural. É un territorio onde natureza, historia e cultura forman un conxunto inseparable. Entre os bosques do Tea, os vestixios arqueolóxicos, as súas lendas e o dinamismo das súas festas, mantén unha personalidade propia que segue facendo dela un dos espazos con maior riqueza patrimonial e humana de Ponteareas.
