Paradella, o monte que tamén nos mira

En condena dos lumes que o destruíron unha e outra vez e da inconsciencia dunha man humana capaz de ferir a natureza, destruír montañas e bosques, arrasar a vida e condenar ao silencio os animais que neles atopan o seu fogar. Dedicado ao Monte da Paradella e a toda a natureza ferida pola acción destrutora do ser humano.

Hai montañas que se miran e montañas que se levan dentro.

Para min, o Monte da Paradella, ese monte que algúns veciños chaman tamén o Monte do Outro Lado, é dos segundos. Leva tantos anos habitando a miña memoria que xa non sabería dicir cando comecei a contemplalo. Quizais estaba alí antes mesmo de que eu aprendese a miralo.

Durante anos foi unha das primeiras cousas que vía ao comezar o día. Desde a ventá da cociña, mentres tomaba aquel primeiro café da mañá, podía contemplalo en silencio. Non precisaba nada máis. O monte estaba alí, fronte a min, como unha presenza antiga que non pide palabras.

E quizais por iso sempre me transmitiu algo parecido ao que transmiten as persoas maiores cando as miramos con respecto: serenidade.

As súas ladeiras teñen engurras. As súas pedras, cicatrices. Envelleceu ao sol, baixo a chuvia, entre invernos e primaveras. Coñeceu incendios que o fixeron arder e feridas abertas por camiños e estradas. Sufriu a erosión dos anos e tamén a man de quen introduciu nel especies que nunca foron súas.

Pero, aínda así, sempre volve.

Despois do lume, cando todo parece perdido, algo comeza a espertar baixo a cinza. Un pequeno brote, unha póla verde, un sinal de que a vida aínda permanece. E cada vez que o vin arder, sentín que algo morría tamén dentro de min. Porque hai paisaxes que deixan de ser paisaxe: convértense en parte da nosa propia historia.

E cando arde unha montaña, non arden só as árbores.

Arden os niños, foxen os animais, pérdense refuxios, desaparecen silencios e morren vidas que nunca poderán contarnos o que perderon. Cada incendio deixa tras de si unha ferida que vai moito máis alá da terra queimada.

Paradella tamén garda a historia de dúas mulleres maiores que viviron nela. Dúas mulleres que fixeron daquela montaña a súa casa e que, antes de marcharen para sempre, quixeron que, ao morrer, fose o pobo de enfronte quen a coidase; aquel pobo desde o que se escoitaban cantar os galos e desde o que, durante tantos anos, alguén podía erguer a mirada e vela.

Quizais por iso houbo disputas por ela.

Pero unha montaña non pertence realmente a ninguén.

Non pertence a quen a cerca, nin a quen a fere, nin a quen a atravesa sen escoitala. Unha montaña pertence, dalgún xeito, a quen a coida, a quen a respecta e a quen sabe contemplala.

E quizais iso foi o que aquelas dúas mulleres quixeron deixar dito.

Hoxe sigo mirándoa desde a distancia. Xa non é a montaña nova que alguén puido coñecer hai moitos anos. Ten máis engurras, máis cicatrices, máis silencios. Pero segue en pé.

E cando a contemplo desde aquela ventá, co primeiro café entre as mans, sinto que tamén ela me contempla a min.

Dúas vellas coñecidas fronte a fronte.

Ela, coas súas feridas, ensinándome que sobrevivir tamén pode ser unha forma de beleza.

Eu, coas miñas propias cicatrices, agradecéndolle que despois de tantos anos siga alí.

Monte da Paradella. Monte do Outro Lado. O monte que nunca foi de ninguén e que, con todo, forma parte de todos os que aprendemos a miralo.

Hai un detalle estilístico que mantería: no final pasas deliberadamente de tratar Paradella como monte —masculino— a personificala como ela, «unha vella coñecida». Funciona moi ben literariamente e dálle forza ao desenlace.