“Temos que seguir sendo referencia de verdade”: o Bernal distingue a Xulio Rodríguez nunha defensa do oficio fronte á desinformación

A Asociación de Periodistas de Galicia (APG) entregou este xoves o premio Diego Bernal ao director de Atlántico Diario, Xulio Rodríguez, nunha trigésimo primeira edición marcada pola reivindicación do xornalismo como servizo público esencial nun contexto de ruído, mensaxes interesadas e desinformación.

María Méndez (APG): unha cita “necesaria” para a profesión

A presidenta da APG, María Méndez, abriu o acto saudando ás autoridades e ao conxunto de profesionais presentes e advertiu contra a tentación de ver a convocatoria como unha rutina anual. Pola contra, defendeu o Bernal como unha iniciativa necesaria para deter o ritmo e recoñecer a traxectoria dun colega, pero tamén para mirar cara dentro e reafirmar o papel do xornalismo como ferramenta para comprender a realidade fronte á distorsión que pode chegar a través das novas tecnoloxías.

Méndez lembrou que a asociación mantén como bandeira poñer en valor a tarefa xornalística e avanzou que seguirán facéndoo con iniciativas ao longo do ano centradas en visibilizar, informar e divulgar o traballo do sector. Nesa liña, destacou o percorrido de actividades en diferentes cidades, a mostra do talento do fotoxornalismo e as accións en centros escolares para ensinar á mocidade a informarse e a informarse ben. A presidenta agradeceu a implicación dos profesionais e a colaboración das administracións, salientando a sensibilidade institucional que permitiu materializar parte dese programa.

A laudatio: catro décadas de oficio e unha vocación transversal

O acto incluíu unha laudatio do catedrático de Comunicacion  Audiovisual e Publicidade da USC, Xosé Soengas Pérez, que debuxou un perfil profesional e humano de Xulio Rodríguez a cargo marcado polo xornalismo de proximidade e a experiencia acumulada ao longo de máis de catro décadas, con responsabilidades asumidas desde moi novo sen perder —destacouse— a mirada de redacción e o compromiso coa información.

Na intervención describiuse tamén unha xeración de xornalistas formada na transición do analóxico ao dixital: redaccións onde convivían protocolos e ferramentas moi distintas, desde chamadas telefónicas e gravadoras ata a chegada progresiva dos ordenadores, nun tempo de peches “infinitos” e xornadas que case se tocaban. Ese contexto, sinalouse, forxou unha cultura de compañeirismo e unha maneira de traballar que marcou carácter.

Sobre Rodríguez, destacouse a súa capacidade de perspectiva e reacción, o “temperamento” para medir o alcance de cada noticia e a habilidade para resolver imprevistos “con elegancia e brillantez”. Tamén se puxo en valor o seu perfil transversal, capaz de moverse por política, economía e sociedade, e unha visión innovadora á hora de encarar os cambios que trouxo internet ao proceso informativo. “Para el, o xornalismo é profesión, pero sobre todo vocación”, resumiu a laudatio, que incidiu no rigor e no liderado natural co que integra os equipos nun proxecto común.

A palabra do premiado: oficio, proximidade e decencia

No seu discurso, Xulio Rodríguez ampliou o foco máis alá do agradecemento e fixo unha defensa do oficio como base dunha sociedade democrática. Reivindicou que a esencia do xornalismo —elaborar información veraz, contrastada e profesional— debe prevalecer por riba de calquera moda ou soporte. “Cambian as formas, pero non o obxectivo final”, afirmou, para insistir en que o xornalismo pode mudar de canles —do papel ao dixital— pero non pode renunciar ao seu compromiso ético.

Nun contexto de desinformación, Rodríguez advertiu de que a profesión debe diferenciarse nun mundo “cheo de mensaxes falsas ou interesadas”, e fixo un chamamento directo a que os medios continúen sendo “referencia de verdade”. “Temos que seguir sendo referencia de verdade”, resumiu, colocando ese papel de salvagarda como unha obriga profesional fronte ao que circula nas redes.

“O medio non é o mensaje”: tecnoloxía como ferramenta

O premiado repasou a revolución vivida en catro décadas —da máquina de escribir á intelixencia artificial— para defender que a tecnoloxía non é unha ameaza, senón unha ferramenta que axudou á supervivencia e mesmo á mellora da profesión cando se emprega con rigor. Nesa idea deixou unha frase que vertebrou parte do seu argumento: “O medio non é o mensaje”. O importante, explicou, non é a plataforma, senón o criterio: contraste, contexto e responsabilidade coa audiencia.

Tamén apelou a non caer no derrotismo recorrente sobre a crise do xornalismo e a fin do papel. Para Rodríguez, a profesión adáptase e sobrevive mediante novas formas, novos medios e novas rutinas, co xornalismo dixital como parte dunha evolución inevitable.

Proximidade e historias: o que pasa ao lado

Rodríguez insistiu en que, por moita globalización que exista, a información máis relevante é a próxima, a que afecta a vida da xente no seu contorno. Defendeu o valor do xornalismo local e de proximidade como unha das claves que conectan o medio cos lectores. Nese punto, contrapuxo o ruído das cifras á forza do relato humano: “Cando en realidade o que importa é contar historias”, dixo, reivindicando historias próximas e humanas como mellor maneira de explicar a realidade e servir á cidadanía.

Sísifo e a sala de máquinas: unha paixón cíclica

Para describir a dureza do traballo cotián, comparou a rutina informativa co mito de Sísifo: unha paixón diaria e esgotadora na que, en canto se pecha unha edición, hai que volver comezar de cero coa seguinte. “A pedra se ha caído e hai que volverla a levantar”, sintetizou, como metáfora dun oficio que nunca remata e no que cada día obriga a empezar outra vez.

Nesa mesma liña, definiuse máis como un traballador “na sala de máquinas” ca como un protagonista: alguén centrado en que todo funcione, detrás do pano, representando esa “intrahistoria” do xornalismo que non sempre se ve, pero que sostén a credibilidade e o produto informativo.

“Non todo vale”: ética, independencia e coidado da audiencia

O tramo final do discurso converteuse nunha reivindicación da decencia como columna vertebral da profesión: contrastar fontes, traballar con independencia, coidar á audiencia e sosteñer posicións éticas. Rodríguez advertiu de que, fronte á presión do inmediato e ao algoritmo, hai límites que non se poden cruzar. “Non todo vale”, dixo, como liña vermella para defender un xornalismo solvente e responsable.

Tamén reclamou que os medios conten con apoio institucional para garantir o dereito cidadán a unha información veraz e solvente, non como privilexio do sector, senón como condición de saúde democrática. E pechou cunha defensa explícita da profesión: “Máis periodismo porque sen periodismo non falamos dunha sociedade máis democrática e libre.”

Agradecementos e dedicatoria

Rodríguez rematou coa parte máis persoal: presentouse humildemente como “o fillo dos panadeiros que se fixo xornalista” e dedicou o premio á APG, a quen o acompañou ao longo da súa carreira —editores, mentores e compañeiros— e, especialmente, á súa familia, polo apoio e por asumir as esixencias dunha profesión que marca horarios, prioridades e vida cotiá.

Clausura: Alfonso Rueda defende o “ecosistema” galego de transparencia e “sentidiño”

Na clausura do acto, o presidente da Xunta, Alfonso Rueda, saudou ás autoridades e personalidades presentes e lembrou que a xornada nacía co obxectivo de homenaxear a Xulio Rodríguez. Indicou que era a cuarta vez que tiña a honra de pechar este recoñecemento e reflexionou sobre paralelismos entre a vocación política e a xornalística: sacrificios persoais e familiares, responsabilidade coa cidadanía e a necesidade de manter a perspectiva.

Rueda destacou o sentimento de pertenza e puxo como exemplo o carácter familiar de empresas galegas, citando o xornal La Región. O núcleo do seu discurso centrouse na defensa dun “ecosistema de comunicación” galego diferencial, baseado nunha relación case directa e transparente entre xornalistas, medios e a Xunta. Reivindicou como exemplo os encontros semanais “sen filtro”, nos que o Goberno responde ás preguntas da prensa, e fixo un chamamento a conservar ese modelo mantendo a liberdade e a esixencia informativa, pero preservando un clima “máis tranquilo e menos crispado” sen renunciar ao debate nin a posturas firmes.

Na conclusión, atribuíu ese clima a un mérito colectivo, con recoñecemento especial para os medios, e volveu sinalar ao premiado como “un perfecto exemplo”, expresando o desexo de que ese modelo perdure no tempo.

Ofrenda ao Apóstolo antes do Bernal

A Asociación de Periodistas de Galicia (APG) acudiu, antes da entrega do premio Diego Bernal, á Catedral de Santiago para presentar a súa ofrenda ao Apóstolo. Un grupo de xornalistas asistiu á misa do peregrino, a das 12.00 horas. En nome da asociación, a súa presidenta, María Méndez, leu o discurso, ao que respondeu o arcebispo de Santiago, monseñor Francisco José Prieto.