As Neves, o concello que vive entre o Miño e a Paradanta e sorprende ao mundo coa súa tradición máis singular
No sur da provincia de Pontevedra, abrazado polo río Miño e coa serra da Paradanta elevándose ata superar os 900 metros de altitude, atópase o concello das Neves, unha das localidades máis singulares da comarca do Condado. Cunha poboación de 3.655 habitantes en 2025 e unha extensión de 65,84 quilómetros cadrados, este municipio mantén viva unha forte identidade propia construída arredor da súa historia, das súas parroquias, do seu patrimonio e das súas tradicións.
A historia administrativa do concello remóntase a 1835, cando se constituíu o concello de Setados, que exerceu como capital municipal nos seus primeiros anos. En 1905 adoptouse oficialmente a denominación actual de As Neves, aínda que Setados continuou conservando un destacado peso histórico e administrativo durante décadas.
Na actualidade, o municipio estrutúrase en trece parroquias —Batalláns, Cerdeira, Liñares, As Neves, Rubiós, San Cibrán de Ribarteme, San Pedro de Batalláns, San Xosé de Ribarteme, Santiago de Ribarteme, Setados, Taboexa, Tortoreos e Vide— e máis dun cento de lugares e aldeas que conforman unha das paisaxes humanas máis características do rural galego.
Un territorio de contrastes naturais
Poucos concellos da provincia presentan unha diversidade xeográfica tan marcada. Desde as ribeiras do Miño, situadas arredor dos 162 metros sobre o nivel do mar e fronte a Portugal, o territorio ascende progresivamente ata os cumios da Paradanta, superando os 900 metros de altitude.
Esta riqueza paisaxística compleméntase cunha importante rede hidrográfica encabezada polo río Miño e polo río Termes, que contribúen á biodiversidade do territorio e ofrecen espazos de lecer moi valorados durante os meses de verán.
Servizos e actividade económica no corazón do rural
A pesar do seu carácter eminentemente rural, As Neves conta cunha ampla rede de servizos. Dispón de Centro de Saúde, escolas unitarias en Rubiós e Taboexa, a Escola Infantil Galiña Azul, o CEIP Marquesa do Pazo da Mercé, o IES Pazo da Mercé e a EFA A Cancela, converténdose nun dos municipios da contorna con maior oferta educativa.
A economía local combina tradición e modernidade. A viticultura continúa sendo un dos principais motores económicos, con adegas recoñecidas como Señorío de Rubiós, Viña Carboeira ou Abadía de Tortoreos, mentres que a presenza dunha parte da Plataforma Loxística e Industrial de Salvaterra-As Neves (PLISAN) abre novas oportunidades vinculadas á industria e á loxística.
Un patrimonio que atravesa séculos
A riqueza histórica das Neves reflíctese nos numerosos vestixios arqueolóxicos repartidos polo municipio. Entre eles destacan o Castro de Santa Mariña e os petroglifos da Cabreira e da Coutada, testemuñas dunha ocupación humana que se remonta á Prehistoria.
O patrimonio complétase con elementos etnográficos e naturais de grande valor, como os muíños do río Xuliana, as históricas pesqueiras do Miño, as Furnas de Ribadeira ou a Ponte das Puntaleiras. As igrexas parroquiais das Neves, Setados ou San Xosé de Ribarteme forman tamén parte dun legado arquitectónico que contribúe a definir a personalidade do municipio.
As festas que levaron o nome das Neves máis aló de Galicia
Se hai algo que identifica este concello no exterior son as súas celebracións.
Cada Semana Santa, a Feira do Requeixo e do Mel das Neves converte a localidade na capital galega destes dous produtos emblemáticos. Declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, constitúe unha das grandes citas gastronómicas da comunidade e atrae milleiros de visitantes.
Pero é a Santa Marta de Ribarteme, celebrada cada 29 de xullo, a que situou As Neves nos medios de comunicación de todo o mundo. A tradicional procesión dos cadaleitos, protagonizada por persoas que agradecen á santa a súa recuperación tras enfermidades ou situacións límite, constitúe unha das manifestacións relixiosas máis singulares de Europa. Documentada desde o século XVIII, esta tradición continúa reunindo cada ano milleiros de fieis, curiosos e xornalistas chegados de numerosos países.
Un dos grandes referentes do Condado-Paradanta
As Neves é hoxe un municipio que soubo conservar a súa esencia mentres mira cara ao futuro. A súa posición privilexiada entre o Miño e a Paradanta, a riqueza do seu patrimonio, a forza das súas tradicións e o dinamismo da súa actividade económica convérteno nun dos principais escaparates turísticos do sur de Pontevedra.
Porque detrás das súas parroquias, das súas montañas, das súas adegas e das súas festas agóchase un territorio cheo de historia e autenticidade que continúa sorprendendo a quen decide descubrilo.
DOCUMENTACIÓN: Alejandro Outerelo.