Covelo: tradición, fe e gastronomía nun calendario festivo cheo de identidade
Covelo conserva un dos calendarios festivos máis ricos da comarca da Paradanta, onde romarías, festas patronais e tradicións gastronómicas seguen reunindo cada ano a milleiros de persoas arredor da fe, a cultura e a convivencia.
O concello pontevedrés de Covelo mantén viva unha das tradicións festivas máis ricas da comarca da Paradanta, cun calendario que combina romarías ancestrais, festas patronais multitudinarias e celebracións relixiosas que forman parte esencial da identidade local. Ao longo do ano, veciñanza e visitantes atopan múltiples ocasións para compartir cultura, gastronomía e devoción.
As festas patronais: o gran encontro do verán
Entre todas as celebracións, destacan as Festas Patronais e do Churrasco de Covelo, que se desenvolven arredor do 25 de xullo, coincidindo co día de Santiago Apóstolo, patrón do municipio. Durante tres días —habitualmente 23, 24 e 25 de xullo—, Covelo convértese no epicentro festivo da zona.
O momento máis esperado chega o propio día 25, cando o Campo da Feira acolle unha multitudinaria churrascada popular capaz de reunir a máis de 4.000 persoas. As cifras falan por si soas: arredor de 2.000 quilos de carne e 400 quilos de crioulos consómense nun evento que combina tradición gastronómica e convivencia. Nos últimos anos, ademais, os establecementos hostaleiros do municipio sumáronse activamente á celebración, reforzando o ambiente festivo e dinamizando a economía local.
Romarías: fe, tradición e crenzas populares
As romarías constitúen outro dos piares do calendario festivo de Covelo. Entre as máis destacadas atópase a Romaría da Xestosa, celebrada en San Salvador de Prado o segundo domingo de maio e o último de agosto. A tradición atribúelle propiedades curativas á auga dunha tumba precristiá, onde os peregrinos introducen as mans na procura de alivio.
Tamén goza de gran afluencia a Romaría do Libramento, na parroquia da Lamosa, o segundo domingo de setembro. Trátase dunha das máis multitudinarias, marcada polas promesas, as mostras de fe —como figuras de cera— e unha ampla oferta gastronómica con produtos como o polbo á feira.
Pola súa banda, o 3 de maio celébrase a Romaría de Santa Cruz en Baldomar (Santa Mariña de Covelo), onde a Virxe é considerada protectora contra os males da cabeza e dos animais. Xunto a estas, destacan as romarías da Guía de Maceira (15 de agosto) e do Piñeiro (primeiro domingo de setembro), ambas cun forte arraigo popular.
Un calendario cheo de celebracións
Ao longo do ano, practicamente cada parroquia de Covelo celebra as súas propias festas relixiosas. Entre elas figuran datas tan sinaladas como San Bieito (21 de marzo en Pazos), San Pedro (29 de xuño na Ermida), Santa Mariña (18 de xullo), ou Santiago Apóstolo (25 de xullo en varias parroquias).
O verán concentra boa parte das celebracións, con citas como a Nosa Señora da Saúde, o Carme en Paraños e A Graña, ou as festas do Rosario e das Dores a comezos de agosto. Agosto, en particular, destaca pola intensa actividade festiva en parroquias como Maceira, Barcia de Mera ou A Lamosa.
O calendario complétase con celebracións no outono e inverno, como San Estevo (26 de novembro en Casteláns) ou a Nosa Señora da Expectación (18 de decembro en Paraños), evidenciando unha continuidade festiva ao longo de todo o ano.
Festas desaparecidas, memoria viva
Non todas as celebracións lograron sobrevivir ao paso do tempo. Factores como o descenso da poboación, as dificultades económicas ou a falta de relevo xeracional provocaron a desaparición dalgunhas festas emblemáticas.
Entre elas destaca a Festa do Lacón con Berzas de Baldomar, que poñía en valor a gastronomía tradicional galega, ou a Festa do Chourizo Tradicional de Paraños, que chegou a acadar gran sona en Galicia, incluso con presenza no programa televisivo “Grandes Lugares”.
Especial mención merece o antigo “Cerco” de San Sebastián de Paraños, unha tradición de profunda carga simbólica que consistía nun percorrido circular polos distintos barrios da parroquia. Aínda que xa non se celebra en Paraños, esta práctica pervive nalgunhas parroquias da contorna, mantendo viva unha das tradicións máis antigas da comarca.
Un patrimonio que perdura
A pesar das transformacións sociais e demográficas, Covelo continúa preservando un patrimonio festivo de enorme valor cultural. Cada romaría, cada procesión e cada festa gastronómica constitúen unha expresión viva da historia e da identidade colectiva do municipio.
Un legado que, grazas ao compromiso da veciñanza e á transmisión interxeracional, segue a encher de vida prazas, campos e igrexas, mantendo intacto o espírito dunha terra profundamente ligada ás súas tradicións.
Con información de Alejandro Outerelo.